تحقیقاتی تکاندهنده نشان میدهد که گراکیپدیا، دانشنامهی جدید ایلان ماسک، بیش از ۴۲ بار از سایتهای ممنوعه و غیرمعتبری همچون Stormfront ((انجمن نژادپرستی نئونازیها) بهعنوان منبع استفاده کرده است.
جدیدترین اخبار تکنولوژی هوش مصنوعی و شبکههای اجتماعی را در نامبرلند بخوانید.
ایلان ماسک، بنیانگذار شرکت xAI، در اواخر ماه اکتبر ۲۰۲۵ (اواسط مهر 1404) از راهاندازی پروژه جدیدی به نام Grokipedia خبر داد که هدف آن رقابت با دانشنامهی آنلاین ویکیپدیا است. طبق ادعای ماسک، گراکی پدیا از مقالات علمی معتبر بهعنوان منابع خود استفاده میکند و سعی دارد پاسخهای جامعی مانند حالت Deep Research چت جیپیتی به درخواست کاربر ارائه دهد.
تحقیق اخیر پژوهشگران نشان میدهد که سایت انجمن نژادپرستان «Stormfront» دستکم ۴۲ بار بهعنوان منبع در گراکی پدیا ذکر شده است. علاوهبر این، ۳۴ بار از وبسایت تئوریهای توطئه Infowars و ۱۰۷ بار از وبسایت ملیگرای سفیدپوست VDare بهعنوان منبع استفاده شده بود.
در نسخهی اولیهی گراکیپدیا بیش از ۸۰۰ هزار مقاله به زبان انگلیسی در دسترس قرار گرفت. اما چند هفته پس از راهاندازی، تحلیلگران متوجه شدند که این دانشنامه در منابع خود از وبسایتهایی استفاده میکند که از نظر اعتبار علمی در سطح پایینی هستند.
یکی از پژوهشگران گفت: «قوانین عمومی و مبتنی بر مشارکت جامعه که تلاش میکنند ویکیپدیا را به منبعی جامع، قابلاعتماد و تولیدشده توسط انسانها تبدیل کنند، در گروکیپدیا بهکار گرفته نشدهاند.»
تفاوت گراکیپدیا با ویکیپدیا چیست؟
ویکیپدیا طبق قواعد خود، به منابع ثانویه (گزارش رسانههای خبری، کتابها و مجلات علمی) تکیه میکند و از مشارکتکنندگان میخواهد که تحقیق اصیل انجام ندهند. همچنین استفاده از برخی منابعی را که آنها را غیرقابلاعتماد یا نامعتبر میداند ممنوع کرده است. با این حال، گراکیپدیا سازوکار متفاوتی دارد.
گراکیپدیا مقالات ویکیپدیا را بهعنوان پایه استفاده و برخی از آنها را عیناً با ذکر توضیحی مبنی بر اینکه این محتوا «از ویکیپدیا اقتباس شده» بازنشر میکند. این دانشنامه بخش دیگری از موضوعات را بهصورت کامل و از ابتدا با کمک هوش مصنوعی گراک، بازنویسی کرده است. ماسک گفته بود یکی از اولویتهای این پروژه کاهش اتکا به رسانههای خبری سنتی بهعنوان منبع است.
بسیاری از مقالات گراکیپدیا زاویه روایی متفاوتی نسبتبه ویکیپدیا دارند. برای نمونه، در مورد «آدولف هیتلر» در گراکیپدیا، طبق شمارش NBC News، حدود 13 هزار کلمه متن ارائه میشود پیش از آنکه به نام «هولوکاست» اشاره شود؛ در حالیکه ویکیپدیا در همان پاراگراف اول مقاله خود به هولوکاست میپردازد.
پژوهشگران دریافتند که گروکیپدیا ۱۲٬۵۲۲ بار به منابع آنلاین با اعتبار بسیار پایین استناد کرده است. همچنین مشخص شد که دانشنامه ایلان ماسک سه برابر بیشتر از ویکیپدیا به چنین دامنهها و منابعی ارجاع میدهد.
گفته میشود که گراکی پدیا نسبتبه ویکیپدیا، کمتر از منابع بنیادین و معتبر استفاده میکند و ساختار مقالات آن اغلب سادهتر و با کم عمقتر است.
منتقدان میگویند که یکی از مشکلات اصلی گراکیپدیا، فقدان شفافیت در روند ویرایش و صحتسنجی مقالات آن است. برخلاف ویکیپدیا که مبتنیبر مشارکت گسترده کاربران و فرایندهای بازبینی دقیق است، گراکیپدیا عمدتاً توسط الگوریتمهای هوش مصنوعی تولید میشود و امکان ویرایش عمومی ندارد.
آیا گراکیپدیا حقیقت را میگوید؟
بهنظر میرسد که محتوای برخی مقالات گراکیپدیا با دیدگاهها و مواضع شخص ایلان ماسک همسو شدهاند. برای مثال مقالهی مربوط به خود ماسک در این دانشنامه، برخی جنجالها و انتقادها را یا حذف کرده یا کمرنگ نشان داده است.
ماسک در معرفی گراکیپدیا نوشته بود که قصد دارد «حقیقت، تمام حقیقت و هیچ چیز جز حقیقت» را ارائه دهد. با وجود این ادعا، بررسیها نشان میدهند که این دانشنامه ممکن است خودش دچار نوعی جانبداری بشود.
بنیاد ویکیپدیا در واکنش به راهاندازی گراکیپدیا تأکید کرده است که «دانش ویکیپدیا انسانی است و همواره خواهد بود ومرجع اصلی بسیاری از مدلهای هوش مصنوعی را تشکیل میدهد.»
این خبر در حالی منتشر شده است که ایلان ماسک بهتازگی در اکانت ایکس خود، آپدیت هوش مصنوعی گراک 4.1 را اعلام کرد.
